Vakbonden en middenveld betwisten hervorming werkloosheid voor Grondwettelijk Hof

Het gemeenschappelijk vakbondsfront (ABVV, ACV en ACLVB), gesteund door een reeks middenveldorganisaties, waaronder het Netwerk tegen Armoede en Hart boven Hard, dient op woensdag 29 oktober een verzoek tot nietigverklaring in bij het Grondwettelijk Hof, samen met een verzoek tot schorsing van de overgangsmaatregelen van de hervorming van de werkloosheid en van het principe zelf van de beperking in de tijd van de uitkeringen.

Deze hervorming, die door de regering-Arizona werd doorgevoerd, vormt een ongekende aanval op één van de pijlers van de Belgische sociale zekerheid.

Ze sluit de meest kwetsbare groepen in onze samenleving uit van het recht op uitkeringen, zonder dat er geloofwaardige begeleidingsmaatregelen of mechanismen om werkgevers verantwoordelijk te maken, worden voorzien. Erger nog, ze sluit in de eerste plaats de mensen uit die het verst van de arbeidsmarkt af staan, en geeft hun slechts zes maanden de tijd om een baan te vinden. Zes maanden die in de praktijk herleid zijn tot drie en een halve maand (de termijn tussen de ontvangst van de brief van de RVA die midden september is verstuurd en de eerste uitsluitingen die voor 1 januari 2026 zijn gepland).

Op juridisch vlak is de hervorming in strijd met verschillende grondwettelijke beginselen, zoals het beginsel van gewettigd vertrouwen, het recht op sociale zekerheid gewaarborgd door artikel 23 van de Grondwet (waarin het recht van eenieder op een menswaardig bestaan wordt vastgelegd) en de beginselen van gelijkheid en non-discriminatie die zijn opgenomen in de artikelen 10 en 11 van de Grondwet.

Noch de memorie van toelichting bij de wet, noch de antwoorden van minister Clarinval tijdens de werkzaamheden in de Kamer van Volksvertegenwoordigers kan een dergelijke achteruitgang rechtvaardigen. Bovendien wijzen wij op de tegenstrijdigheden in het beleid van de minister.  De minister stelt dat de begroting aan de grondslag ligt van de hervorming, maar anderzijds beslist diezelfde minister om de belastingvrije overuren te verhogen, de flexi-jobs uit te breiden (die alleen toegankelijk zijn voor mensen die al een baan hebben), evenals de studentenjobs.  Het argument om tegen 2029 een werkgelegenheidsgraad van 80% te bereiken gaat niet op met deze laatstgenoemde maatregelen. Deze zijn immers niet toegankelijk voor uitgesloten werkzoekenden.

De hervorming richt zich in het bijzonder op groepen werkzoekenden voor wie de terugkeer naar of het behouden van een vaste baan gepaard gaat met een reeks welbekende obstakels: ouderen, jongeren, vrouwen, mensen met een handicap of een blijvende arbeidsongeschiktheid, kortgeschoolden, enz.

Maar de hervorming richt zich ook op mensen die op basis van een contract werken (bijvoorbeeld wijkwerkers, deeltijdsen met een inkomensgarantie-uitkering, freelance journalisten, enz.)

Afgezien van de juridische overwegingen vormt deze hervorming een breuk met het Sociaal Pact waarop het sociaal-economische evenwicht van onze samenleving al 80 jaar rust. Ze negeert de sociale oorzaken van uitsluiting. Deze hervorming dreigt tienduizenden mensen langdurig in onzekerheid te storten, hun gezinnen te verzwakken en de ongelijkheden verder te vergroten. 

Daarom betwisten vakbonden en middenveldorganisaties, verenigd in hun inzet voor mensenrechten en het behoud van onze sociale zekerheid, de grondwettelijkheid van een overhaaste en onrechtvaardige hervorming die in strijd is met de fundamentele verbintenissen van de Belgische staat. 

Lijst van organisaties en verenigingen die zich bij het beroep aansluiten:

• Ligue des droits humains
• BAPN
• Netwerk tegen armoede
• CSCE
• Hart boven hard
• Ligue des familles
• Solidaris (Nationale Unie van Socialistische Ziekenfondsen)
• Vie féminine
• Soralia
• Femma
• Furia
• ABVV Jongeren
• ACV Jongeren
• ACLVB Jongeren/Freezbe
• SAAMO Antwerpen en Brussel

Vanaf 17 october, werken vrouwen ‘gratis’ tot het einde van het jaar!

17 oktober is een even symbolische als aanstootgevende datum: indien we de totale loonkloof zouden omzetten in werktijd, worden vrouwen vanaf die datum niet meer betaald. Het gemiddelde verschil van 19,9% tussen het loon van vrouwen en dat van mannen komt overeen met bijna tweeënhalve maand ‘onbetaald’ werk voor vrouwen in vergelijking met hun mannelijke collega’s.

Loonongelijkheid blijft een structurele realiteit, die vrouwen tijdens hun hele loopbaan en tot aan hun pensioen enorm benadeelt.

We hebben het vaak over een kloof van 7%, wat overeenkomt met het verschil in uurloon tussen vrouwen en mannen. Maar dit cijfer verhult een veel diepgaandere realiteit: vrouwen bevinden zich vaak in deeltijds werk, veelal in onderbetaalde sectoren (handel, zorg, schoonmaak, dienstencheques).

• 40 % van de vrouwen werken deeltijds. Dit zijn 846 000 werkneemsters in 2023.
• 83 % van de deeltijdse jobs worden uitgeoefend door vrouwen, waarvan 93 % opgelegd– door gebrek aan kinderopvang of aan voltijds werk of onder druk van hun werkgever.

Deze banen zijn vaak onzeker, slecht betaald en bieden weinig carrièrevooruitzichten. Gemiddeld duurt de loopbaan van vrouwen slechts 31,6 jaar, en 4 op de 10 vrouwen halen op 65-jarige leeftijd geen loopbaan van 35 jaar– terwijl de pensioenberekening is gebaseerd op een loopbaan van 45 jaar.

Deze achtergestelde loonsituatie heeft uiteraard gevolgen voor het pensioen van vrouwen.

Gemiddeld liggen de pensioenen van vrouwen 21% lager dan die van mannen, en zonder gelijkgestelde periodes (ziekte, zwangerschapsverlof, tijdelijke werkloosheid, enz.) zou dit verschil oplopen tot 43%!

Bovendien berooft de geplande afschaffing van het overlevingspensioen ongeveer 140.000 vrouwen van een essentieel vangnet.

En met de Arizona-regering gaan vrouwen opnieuw het gelag betalen!

In plaats van deze onrechtvaardige situatie aan te pakken, vermenigvuldigt de Arizona-regering haar aanvallen op deeltijdse werknemers, dus voornamelijk vrouwen:

• Uitbreiding van de flexijobs en de studentenjobs, waardoor de concurrentie met parttimers toeneemt zonder dat er voltijdse banen bijkomen.
• Afschaffing van de zondagsrust en verplichte sluitingsdag, waardoor het nog moeilijker wordt om werk en gezin te combineren.
• Annualisatie van de werktijd, wat leidt tot “accordeonweken” en wat de combinatie van verschillende deeltijdse jobs bemoeilijkt.
• Verhoging van “vrijwillig” overwerk tot 360 uur zonder overloon, of 450 uur in de horeca.
• Afschaffing van de 1/3de regel voor de minimale wekelijkse arbeidsduur voor deeltijds werk, wat de deur openzet voor een grotere versnippering van de werkuren.
• Geleidelijke afschaffing van de geassimileerde perioden voor de berekening van het vervroegd pensioen, waardoor dit pensioen voor veel vrouwen onhaalbaar wordt.
• IGU-sancties: deeltijdse werknemers die minder dan halftijds werken, verliezen na 2 jaar hun aanvullende werkloosheidsuitkering – een maatregel die 33% van de betrokken vrouwen treft.

Kortom, voor de Arizona-regering vormen vrouwen het doelwit, met hervormingen die structureel discriminerend zijn en net die precaire jobs treffen waarin vrouwen oververtegenwoordigd zijn.

Justitie bevestigt het wintermoratorium in Brussel: een essentiële vooruitgang voor het recht op huisvesting

Donderdag 9 oktober heeft het Grondwettelijk Hof het beroep van het Nationaal Eigenaars en Mede-eigenaars Syndicaat (NEMS) tegen de Brusselse ordonnantie over uithuiszettingen en het wintermoratorium verworpen.

Deze beslissing is een belangrijke overwinning voor het recht op huisvesting, in het bijzonder voor de meest kwetsbare huishoudens.

De ABVV-Brussel heeft, samen met het woonplatform (Fébul, IEB, MOC, Volksploegen, ACV, BBROW, Huurdersbond en Loyers Négociés), de juridische procedure actief ondersteund. Samen hebben we een belangrijke stap verdedigd: het verbod op uithuiszettingen tussen 1 november en 15 maart, met tegelijkertijd een compensatiemechanisme voor eigenaars.

Deze overwinning herinnert eraan dat een behoorlijke woning een fundamenteel recht is, geen aanpassingsvariabele.
ABVV-Brussel blijft zich inzetten om ervoor te zorgen dat deze beschermingsmaatregelen volledig worden toegepast en versterkt.

Metro 3: tijd voor een reality check

Terwijl de kosten voor Metro 3 de pan uit rijzen, de oplevertermijnen steeds verder opschuiven en de Brusselse financiën steeds verder achteruitgaan, vraagt het ABVV-Brussel om een stopzetting of minstens een pauze van het project. De organisatie pleit voor een duurzamer alternatief en eist garanties voor de werknemers die getroffen worden door een mogelijke stopzetting van de werf.

Het project van de toekomstige metrolijn 3, die Evere met Vorst zou verbinden, staat centraal in het politiek en budgettair debat. De kosten zijn geëxplodeerd: meer dan 4,2 miljard euro, waarvan 3,2 miljard alleen al voor het noordelijke tracé. En ook de termijnen blijven opschuiven… Het zuidelijke deel, beloofd voor 2024, zal niet klaar zijn vóór 2031. Het noordelijke deel, oorspronkelijk gepland voor 2030, dreigt uitgesteld te worden tot 2040.

In een gewest dat financieel al zwaar onder druk staat, en waar de sociale noden enorm zijn (huisvesting, gezondheid, werkgelegenheid, klimaat…), legt de voortzetting van deze werf een zware hypotheek op de broodnodige publieke investeringen.

Daarbovenop komen grote technische onzekerheden, onder meer aan het Zuidpaleis en het Noordstation, en het ontbreken van een geloofwaardige financieringsoplossing. Meerdere pistes worden overwogen – publiek-private samenwerking, groene obligaties, hervorming van de gewestelijke financiering – maar geen enkele biedt op duurzame wijze een antwoord zonder andere collectieve prioriteiten op te offeren.

Het ABVV-Brussel pleit daarom voor een grondige herziening van het project en een ernstig onderzoek naar een geloofwaardig alternatief: het Premetro+-scenario. Dit alternatief, gesteund door Inter-Environnement Bruxelles, vertrekt van het bestaande tramnetwerk om de mobiliteit te verbeteren: versterking van de noord-zuidtunnel, modernisering van het materieel, verhoogde frequenties. Het resultaat? Een kostprijs die 88 % lager ligt dan het metroproject, minder zware werken, een snellere uitvoering… én minder impact op de gewestelijke financiën.

“Dat betekent niet dat we de werkgelegenheid uit het oog mogen verliezen” benadrukt Florence Lepoivre, algemeen secretaris van het ABVV-Brussel. “Wij vragen een begeleidingsplan voor de getroffen werknemers bij een eventuele stopzetting van de werf, via opleiding, heroriëntering en herinvestering van publieke middelen in andere projecten die beantwoorden aan de sociale noden van het Gewest en haar inwoners.”

Voor het ABVV-Brussel is het bovendien essentieel om ook werk te maken van de professionele mobiliteit. “Woon-werkverplaatsingen worden steeds problematischer in Brussel. We moeten daar een gedeelde prioriteit van maken voor de volgende regering en de sociale gesprekspartners, zowel voor het personenvervoer als voor het goederenvervoer. En we zijn ervan overtuigd dat doeltreffend mobiliteitsbeleid alleen mogelijk is op metropool niveau” aldus Florence Lepoivre.

Stoppen of doorgaan?

“Wij zijn van oordeel dat het in de huidige omstandigheden onverantwoord zou zijn om door te gaan met Metro 3. Wie dit project blijft steunen zonder solide publieke financiering, offert essentiële sociale beleidsmaatregelen, uitgeputte openbare diensten en elke hoop op een rechtvaardige transitie in Brussel op. De volgende Brusselse regering zal een moedige keuze moeten maken, gebaseerd op een objectieve evaluatie van de situatie en de alternatieven,” besluit Florence Lepoivre.

Voor het ABVV Brussel hypothekeert dit meer dan tien jaar oude project het vermogen om de dringende noden van vandaag aan te pakken.