Gedeeltelijke vernietiging van bepaalde bepalingen van de werkloosheidshervorming
De werkloosheidshervorming van de Arizona-regering heeft duizenden werkloze werknemers hard getroffen.
De vakbonden hebben tegen deze asociale hervorming beroep aangetekend bij het Grondwettelijk Hof. En dat beroep heeft een eerste overwinning opgeleverd.
In zijn arrest van 10 september 2026 oordeelde het Grondwettelijk Hof dat de mensen die door de eerste uitsluitingsgolven werden getroffen, onvoldoende tijd hadden gekregen voordat ze hun werkloosheidsuitkering verloren.
Is dit arrest van toepassing op jouw situatie?
Indien je je werkloosheidsuitkering verloor op 1 januari 2026, 1 maart 2026 of 1 april 2026, dan kan deze beslissing op jou van toepassing zijn.
Wat gebeurt er nu?
Momenteel wachten we op de concrete uitvoeringsmodaliteiten om te kunnen bepalen wie precies betrokken is en om hun situatie te regulariseren. Het ABVV stelt alles in het werk om ervoor te zorgen dat deze regularisaties zo snel mogelijk gebeuren en zal je informeren zodra de precieze modaliteiten bekend zijn.
Wat moet je doen?
Je hoeft voorlopig niets te doen. We informeren je zodra de precieze modaliteiten bekend zijn en we kunnen bepalen of jij betrokken bent.
Jouw vakbond staat aan je zijde om je rechten te verdedigen
Onze strijd stopt hier niet: het ABVV blijft zich verzetten tegen deze onrechtvaardige hervorming en blijft opkomen voor een werkloosheidsverzekering die de werknemers daadwerkelijk beschermt.
24 september: kom mee op straat tegen ‘EU Inc.’!
De Europese Commissie wil ‘EU Inc.’ invoeren, een nieuw statuut waarmee een onderneming zich snel kan registreren in een Europees land naar keuze en vervolgens overal in de Europese Unie actief kan zijn.
Waarom is dat gevaarlijk? Omdat een onderneming ervoor zou kunnen kiezen zich te vestigen in een land waar het arbeidsrecht en de sociale bescherming voor haar gunstiger zijn, terwijl ze werknemers in een ander land tewerkstelt. Dat zet de deur open voor sociale dumping: nationale wetgevingen en uiteindelijk ook werknemers tegen elkaar uitspelen.
Voor het ABVV moet het principe eenvoudig zijn: wie in België werkt, moet beschermd worden door het Belgische arbeidsrecht en de Belgische collectieve arbeidsovereenkomsten.
Een onderneming gemakkelijker oprichten in Europa? Waarom niet. Ondernemingen laten kiezen welke sociale regels hen het beste uitkomen? Geen sprake van.
✊ Afspraak op 24 september in Brussel
📍 Schumanplein
🕙 Vanaf 10 uur
Van de regering-Michel tot Arizona: de ‘starve the beast’-strategie gaat door
De inkomsten van de overheid en de sociale zekerheid verminderen, de tekorten laten oplopen en die tekorten vervolgens aangrijpen om nieuwe besparingen te rechtvaardigen: in een opiniestuk dat verscheen in De Morgen analyseert Jef Maes, voormalig federaal secretaris van het ABVV, een politieke strategie die volgens hem al sinds de regering-Michel wordt toegepast en vandaag onder de Arizona-regering wordt voortgezet.
Begrotingstekort – Een uitstekend staaltje van de ‘starve the beast’-strategie
Een opiniestuk van Jef Maes, voormalig federaal secretaris van het ABVV, gepubliceerd in De Morgen.
Een tv-fragment blijft in mijn geheugen gegrift. In een onbewaakt moment gaf Bart De Wever daarin toe dat het huidige begrotingstekort bewust georganiseerd is.
Dat gebeurde onder de door N-VA en liberalen gedomineerde regering-Michel, die een fiscaal en parafiscaal cadeau van liefst 12 miljard euro gaf aan de bedrijven, zonder compenserende inkomsten te voorzien.
Daarvoor werden de belastingen op de winsten van bedrijven verminderd van 33 naar 25 procent. Ook de patronale bijdragen werden verminderd van 32 naar 25 procent. Dat werd een ’taxshift’ genoemd.
“Het klopt dat de taxshift niet voldoende gefinancierd is. Men heeft doelbewust gekozen om niet alles mee te rekenen. Dat dringt op termijn een infernale besparingslogica op en dus komt men terecht bij de overheidsuitgaven waar ze nog zitten: de sociale zekerheid”, aldus De Wever via nieuwssite Newsmonkey (2017).
Het dwingen van toekomstige regeringen om te besparen op de sociale zekerheid was dus het ultieme doel.
De paars-groene Vivaldi-regering trapte niet in de val. Wat zij, terecht, besteedde aan de verhoging van het minimumpensioen (ongeveer 3 miljard euro) was echter een habbekrats in vergelijking met de 12 miljard euro die voordien aan de bedrijven cadeau was gedaan.
Het was bovendien goed besteed, want voor het eerst sinds de metingen daalde het armoedecijfer fors, tot 10,9 procent.
Wat weinigen weten, is dat De Wever bovendien in het voorakkoord van Vollezele met Paul Magnette (PS) akkoord was gegaan met dezelfde sociale verbeteringen, in ruil voor verdere regionalisering. Een voorakkoord dat afgeblokt werd door liberalen en groenen, maar waarvan de sociale correcties onder Vivaldi hernomen werden.
Bravoure
Diezelfde De Wever die onder de regering-Michel bewust de overheidsfinanciën om zeep hielp, en daarna akkoord ging met de verhoging van de sociale minima, slaagde er tijdens de verkiezingsstrijd in 2024 in om de “verrotting” van de overheidsfinanciën helemaal in de schoenen van de Vivaldi-regering te schuiven. Je moet het maar durven. En er nog in slagen ook.
Uiteindelijk zal zijn Arizona-regering doen wat tien jaar geleden al het doel was: zwaar besparen in de sociale zekerheid. Waarbij De Wever er dan nog in slaagt zich te profileren als ‘redder des vaderlands’. Een uitstekend staaltje van de starve the beast-strategie[1], die trouwens nog altijd doorgaat.
Want terwijl dramatisch gedaan wordt over de 10 miljard aan besparingen die nu moeten worden gevonden, is door deze regering nog 2,3 miljard euro cadeau gegeven aan de bedrijven, en daar zijn de goedkope flexi-jobs en overuren nog niet in meegerekend. Bovendien worden miljarden extra vrijgemaakt voor defensie en voor niet-gedekte belastingverlagingen.
Het was nochtans al eens voorgedaan. Nadat de regeringen-Martens en -Dehaene een begrotingstekort van liefst 17 procent hadden weggewerkt, was er op het eind van de jaren 90 een structureel begrotingsoverschot dat voldoende was om de toekomstige meerkosten van de vergrijzing op te vangen. Dehaene deed dat trouwens met zowel besparingen als nieuwe inkomsten. Ik heb nog mee de stakingen tegen het Globaal Plan van Dehaene in 1993 georganiseerd, maar ik moet toegeven: vergeleken met het parcours van Arizona vandaag, was dat een toonbeeld van evenwichtigheid.
De paars-groene regering-Verhofstadt verkwistte echter dat begrotingsoverschot. In het boek Een open boek – 8 jaar Verhofstadt wordt gepocht dat de federale belastingen met 10,4 miljard euro werden verlaagd, waarvan een flink deel voor de bedrijven. In zijn begrotingstabellen rekende Verhofstadts kabinetschef Luc Coene met enorme “terugverdieneffecten”. Later zal Coene als gouverneur van de Nationale Bank een van de grootste pleitbezorgers worden voor langer werken en besparingen in de sociale zekerheid. Op het einde van de regering verkocht minister van Begroting Vande Lanotte (Vooruit) overheidsgebouwen, om ze daarna terug te leasen bij privé-investeerders.
Uiteindelijk slaagden de neoliberalen ook deze keer in hun strategie van starve the beast: de inkomsten van de overheid dusdanig verminderen dat volgende regeringen, wat hun samenstelling ook is, verplicht zullen zijn om te besparen.
Ook de hoofdredacteur van Trends moest in zijn laatste boek toegeven dat de centrumlinkse regeringen-Dehaene en -Di Rupo meer bespaarden dan de door neoliberalen gedomineerde rechtse regeringen. Laat die stukken politieke geschiedenis spiegels zijn voor het huidige begrotingsdebat, waarin opnieuw weinig zal zijn wat het lijkt.
[1]‘Het beest uithongeren’, een politieke strategie die erop gericht is de overheidsinkomsten bewust te verminderen om zo budgettaire druk te creëren, die vervolgens wordt aangegrepen om besparingen op de overheidsuitgaven te rechtvaardigen.
ABVV waarschuwt regering met stevig actieplan
Het ABVV waarschuwt de regering duidelijk: werknemers zullen niet opnieuw de rekening betalen. Op 9 oktober staat in Brussel een manifestatie gepland. Als de regering tijdens het begrotingsconclaaf van oktober één of meerdere rode lijnen overschrijdt, kan er in de week van 23 november een algemene staking volgen. Want andere politieke keuzes zijn mogelijk. Het is tijd om die keuzes te maken.
Al 19 maanden hakt de Arizona-regering in op de pijlers van ons sociaal model: pensioenen, lonen, arbeidsvoorwaarden en arbeidstijd, bescherming bij ziekte, de werkloosheidsverzekering, sociale zekerheid en openbare diensten. Het sociaal overleg werd daarbij meermaals voor voldongen feiten geplaatst, uitgehold of gewoon genegeerd.
De gevolgen zijn ondertussen duidelijk. Veel werknemers, gepensioneerden, zieken en mensen die afhankelijk zijn van onze sociale bescherming hebben al stevig ingeleverd. Tegelijk blijft de regering worstelen met haar begroting en zoekt ze miljarden om het tekort terug te dringen.
Dat nu opnieuw pistes op tafel komen die dezelfde mensen treffen, is voor het ABVV onaanvaardbaar. Een hogere btw raakt rechtstreeks de koopkracht. Verder unilateraal morrelen aan de index door de regering treft werknemers en ambtenaren. Nieuwe besparingen in de gezondheidszorg, hoger remgeld, meer eenzijdige flexibiliteit en een verdere uitholling van de openbare dienstverlening leggen de factuur alweer bij wie de voorbije maanden al bijzonder veel heeft gedragen.
Het ABVV eist daarom dat de sterkste schouders eindelijk een eerlijk deel van de inspanning dragen. Werknemers kunnen niet keer op keer worden opgeroepen om de gaten in de begroting te dichten.
Andere keuzes zijn mogelijk. Daarvoor is politieke moed nodig.
De vakbonden hebben alternatieven naar voren geschoven die samen goed zijn voor ongeveer 21 miljard euro. Die gaan van besparingen op inefficiënte uitgaven tot nieuwe en rechtvaardigere inkomsten. Daarbij moet onder meer gekeken worden naar fiscale constructies, managementvennootschappen, een eerlijkere bijdrage van grote vermogens en kapitaalinkomsten, subsidies waarvan het maatschappelijk rendement onvoldoende bewezen is en een versterking van de fiscale administratie en de sociale inspectiediensten. Er bestaat dus een alternatief voor een beleid dat telkens opnieuw dezelfde portemonnees opent.
De burgerpetitie voor een rechtvaardige fiscaliteit verzamelde intussen meer dan 76.000 handtekeningen. De vakbonden verwachten dan ook binnenkort in een parlementaire hoorzitting hun voorstellen te kunnen formuleren.
Acties in het najaar
Na een brede raadpleging kondigt het ABVV nieuwe acties aan. Wanneer de regering opnieuw de rekening doorstuurt naar de werknemers zal ze op breed sociaal verzet botsen.
Het ABVV blijft daarom de komende weken breed informeren en mobiliseren: in de media, op straat en vooral op de werkvloer. Naast de Europese actie op 24 september en de klimaatmars op 11 oktober schuift het ABVV twee belangrijke actiemomenten naar voren.
Op 9 oktober volgt een manifestatie in Brussel. Deze manifestatie is een eerste duidelijke waarschuwing aan de regering. Het ABVV verwacht dat de regering daarna haar koers bijstuurt. Een verdere eenzijdige aantasting van de index, een btw-verhoging, of annualisering van de arbeidstijd zullen een krachtig syndicaal antwoord krijgen.
Wanneer die waarschuwing genegeerd wordt en één van deze rode lijnen wordt overschreden in het begrotingsconclaaf van oktober, heeft het ABVV een mandaat om in de week van 23 november een algemene staking uit te roepen.
Renovatiepremies: als mobilisatie de bakens verzet!
In maart kondigde de Brusselse regering aan dat de premies voor energetische renovatie zouden verdwijnen en plaats zouden maken voor leningen, zelfs voor de meest kwetsbare gezinnen. Samen met Embuild.brussels verzette ABVV-Brussel zich tegen die keuze en toonde zo dat een andere weg mogelijk was. Enkele maanden later heeft de regering haar plannen bijgestuurd: de premies voor kwetsbare gezinnen blijven uiteindelijk behouden, worden vooraf gefinancierd en versterkt. Een belangrijke stap vooruit die ons aan iets essentieels herinnert: als we ons mobiliseren en geloofwaardige alternatieven op tafel leggen, kunnen we de bakens verzetten!
In maart leken de premies ten dode opgeschreven
Afgelopen voorjaar kondigde de Brusselse regering aan dat ze een einde wilde maken aan het systeem van Renolution-premies en die voornamelijk wilde vervangen door EcoReno-leningen tegen een voordelige rentevoet of aan 0%.
Voor ABVV-Brussel moest het bestaande systeem inderdaad worden herzien: de premies kwamen verhoudingsgewijs vaker terecht bij meer welgestelde gezinnen, terwijl gezinnen met de laagste inkomens meer moeite hadden om renovatiewerken aan te vatten en vooral om de kosten ervan voor te schieten.
Maar de premies afschaffen was niet de oplossing. Want een renteloze lening blijft een lening. Voor heel wat Brusselse gezinnen die met energiearmoede kampen en nauwelijks financiële ruimte hebben, is schulden aangaan om hun woning te renoveren eenvoudigweg geen optie.
Ons voorstel was om de premies beter te richten op de gezinnen die ze echt nodig hebben, ze vooraf te financieren zodat die gezinnen niet eerst zelf duizenden euro’s moeten voorschieten, en rechtstreekse steun te behouden voor wie niet de mogelijkheid heeft om te lenen.
Samen mobiliseren om aan te tonen dat er een alternatief was
Tegenover de plannen van de regering besloten ABVV-Brussel en Embuild.brussels gezamenlijk hun standpunt publiek te verdedigen. Eind maart pleitten Aurélie Notebaert (vakbondssecretaris van de bouwsector bij de Algemene Centrale van het ABVV) en Laurent Schiltz (Embuild.brussels) samen in Le Soir voor het behoud van renovatiepremies voor de meest kwetsbare gezinnen[1].
Aurélie Notebaert en Laurent Schiltz
Ze deelden dezelfde vaststelling: de steun vervangen door leningen dreigde niet alleen de meest kwetsbare gezinnen uit te sluiten van energetische renovatie, maar kon er ook toe leiden dat heel wat renovatieprojecten werden afgeblazen, met rechtstreekse gevolgen voor de activiteit en de werkgelegenheid in de bouwsector.
Maar deze mobilisatie bleef niet beperkt tot een tussenkomst in de media.
Op initiatief van ABVV-Brussel bracht Brupartners (de Brusselse Economische en Sociale Raad, waarin de vakbonden en de vertegenwoordigers van de werkgevers zetelen) op 23 april eveneens een advies uit over de premies voor de energetische renovatie van gebouwen, dat in dezelfde richting ging[2].
We hebben dus gedaan wat een vakbond moet doen: een beslissing aanvechten die we onrechtvaardig vonden, maar tegelijk ook aantonen dat een ander beleid mogelijk was.
Enkele maanden later stuurt de regering haar plannen bij
En die mobilisatie heeft resultaat opgeleverd: het Sociaal Klimaatplan dat uiteindelijk door de Brusselse regering werd goedgekeurd, is aanzienlijk socialer dan het oorspronkelijke ontwerp:
Voor gezinnen in een kwetsbare situatie voorziet het voortaan in een vooraf gefinancierde sociale renovatiepremie, als aanvulling op een renteloze sociale renovatielening. Bovendien werd het aantal gezinnen dat voor deze premie in aanmerking kan komen verhoogd van 3.600 naar 3.900.
In totaal wordt 71 miljoen euro uitgetrokken voor deze premies, bovenop 21,7 miljoen euro voor renteloze leningen.
Ook de sociale huisvesting, die volledig ontbrak in het oorspronkelijke ontwerp, krijgt 58 miljoen euro voor energetische renovatiewerken.
Nog een belangrijke vooruitgang: verhuurders die van deze steun gebruikmaken, moeten hun woning gedurende minstens negen jaar ter beschikking stellen van een sociaal verhuurkantoor. Zo wordt de inzet van overheidsgeld voor renovatie gekoppeld aan een sociale garantie voor de huurders.
De regering heeft de in maart aangekondigde koers dus bijgestuurd: de premies zullen niet verdwijnen om uitsluitend plaats te maken voor leningen. Het principe dat wij verdedigden – rechtstreekse, gerichte en vooraf gefinancierde steun voor wie zijn renovatie niet zelf kan financieren – staat vandaag centraal in het systeem.
Het bewijs dat strijd loont!
Deze vooruitgang biedt uiteraard geen antwoord op alle uitdagingen rond energetische renovatie in Brussel. We zullen de concrete uitvoering van het Sociaal Klimaatplan en de daadwerkelijke toegankelijkheid ervan voor de betrokken gezinnen nauwlettend blijven opvolgen.
Maar we moeten ook onze overwinningen kunnen vieren.
In maart werd de afschaffing van de premies voorgesteld als de keuze van de regering.
Wij hebben die koers aangevochten, samen met andere actoren op het terrein een alternatief uitgewerkt en het debat gevoerd in de pers en binnen het sociaal overleg. En uiteindelijk heeft de regering haar plannen bijgestuurd.
Dat is precies waar vakbondsactie voor dient: niet alleen neen zeggen, maar aantonen dat andere keuzes mogelijk zijn, krachtsverhoudingen opbouwen en concrete veranderingen afdwingen! In een periode waarin men ons maar al te vaak wil doen geloven dat budgettaire beperkingen slechts één beleid mogelijk maken, bewijst dit dossier het tegendeel. Er bestaan alternatieven. En als we ons mobiliseren om ze te verdedigen, kunnen we resultaten boeken.
[2] Brupartners, 23 april 2026: Initiatiefadvies – Premies voor de energetische renovatie van gebouwen.
Het ABVV Algemene Centrale werft aan in Brussel!
Wil jij jouw vaardigheden inzetten voor werknemers en werkneemsters? Heb je een sociaal-juridische opleiding of ervaring, sterke communicatieve vaardigheden en de wens om de rechten van onze leden te verdedigen?
Sluit je aan bij het team van het ABVV Algemene Centrale in Brussel als Medewerker sociale dienst (m/v/x) en werk mee aan de verdediging van de belangen van werknemers uit verschillende sectoren.
Functie :
Je verzorgt de eerstelijns dienstverlening voor onze leden. Dit houdt onder meer in :
Het verlenen van adviezen (over tijdskrediet, thematische verloven, eindeloopbaanproblematiek, loonbrieven, enz.) ;
Het interpreteren van beslissingen van sociale zekerheidsinstanties en deze uitleggen aan de leden ;
Het berekenen van lonen, SWT, beroepsverleden, eindejaarspremies, opzegtermijnen, ontslagcompensatievergoedingen, enz. ;
Het invullen van belastingbrieven.
Je bent verantwoordelijk voor het opmaken, behandelen en opvolgen van klachtendossiers ter verdediging van de individuele belangen van onze leden ;
Bij faillissementen bereken je de schuldvorderingen en dien je deze in bij de Ondernemingsrechtbank;
Je dient pensioenaanvragen en aanvragen 2e pijler in bij de bevoegde instanties.
Vereisten :
Je hebt een sociaal-juridische opleiding genoten als maatschappelijk adviseur of je hebt gelijkwaardige ervaring ;
Je beschikt over sterke communicatieve en organisatorische vaardigheden ;
Je werkt graag in team ;
Je kan zelfstandig werken en durft beslissingen te nemen ;
MS Office kent geen geheimen voor jou (Word, Excel, Outlook) en je werkt vlot met allerlei internet-toepassingen ;
Je hebt een actieve kennis van beide landstalen (Nederlands/Frans) ;
Kennis en inzicht in de syndicale structuur zijn een meerwaarde ;
Je hebt een uitgebreide kennis van de algemene sociale wetgeving en je kan je snel inwerken in de specifieke sectorale regelgeving rond arbeidsvoorwaarden en bestaanszekerheid ;
Je hebt affiniteit met onze doelgroep (arbeiders en bedienden uit verschillende sectoren o.a. schoonmaaksector, bouwsector, bewakingssector, sector van de dienstencheques, scheikunde,…) en wenst te werken in een syndicale beweging.
Wij bieden :
Een boeiende en uitdagende job ;
Opleidingsmogelijkheden om uw integratie in onze organisatie zo goed mogelijk te ondersteunen ;
Een vriendelijke werkomgeving ;
Balans tussen werk en privé ;
Aantrekkelijke loonvoorwaarden volgens barema ;
Een voltijds contract voor onbepaalde tijd (gemiddeld 34 uur 15 minuten/week) en verschillende extralegale voordelen (maaltijdcheques met een nominale waarde van 8 euro, groepsverzekering, hospitalisatieverzekering, enz.) ;
Een werkplek in Brussel, op 800 meter van het centraal station van Brussel.
Geïnteresseerd?
Stuur je motivatiebrief en cv vóór 13 september 2026 per e-mail naar Nathan.Bodson@accg.be of per post naar:
De Algemene Centrale Nathan Bodson HR Manager Watteeustraat 2-6 1000 Brussel
Bert Engelaar reageert op Roland Duchâtelet: “Een autobiografie is geen sociaal model”
In een interview dat op 14 augustus in De Morgen verscheen onder de titel ‘Droom erop los, maar niet met mijn geld’, pleit ondernemer Roland Duchâtelet voor een radicale hervorming van ons samenlevingsmodel: het einde van de leerplicht in het secundair onderwijs, het stopzetten van de publieke financiering van het universitair onderwijs, het ter discussie stellen van ons socialezekerheidsstelsel en zelfs van de werking van onze democratie. Hij stelt ook voor om kinderarbeid vanaf 12 jaar opnieuw toe te laten.
Bert Engelaar, voorzitter van het ABVV, reageert: een samenleving bestuur je niet als een onderneming en een individueel parcours, hoe uitzonderlijk ook, kan niet als model voor iedereen dienen.
Een samenleving is geen holding, burgers zijn geen aandeelhouders
Een opiniestuk van Bert Engelaar, voorzitter van het ABVV.
Roland Duchâtelet heeft een probleem met de samenleving. Ze kost hem te veel. In het interview (DM 15/8) vertelt de ondernemer dat hij niets had toen hij trouwde, tijdens zijn studies werkte en een succesvolle ondernemer werd. Prima. Maar een autobiografie is geen sociaal model.
‘Ik kon het, dus iedereen kan het’ klinkt aantrekkelijk wanneer je zelf boven bent geraakt. Succes wordt individuele verdienste, mislukking een persoonlijk tekort. Afkomst, geluk, gezondheid, onderwijs, een netwerk, ouders met geld of zonder geld verdwijnen uit beeld. Zo wordt ongelijkheid uiteindelijk de schuld van wie ze ondergaat.
Zelf kon hij studeren aan een gesubsidieerde universiteit. Vandaag moeten anderen maar lenen, “zoals in Amerika”. Wat voor jezelf vanzelfsprekend was, wordt voor de generatie na jou plots een luxe die ze zelf moet financieren.
Het verbod op kinderarbeid mag vanaf 12 jaar verdwijnen. In zijn streek moeten werkgevers Roemenen aantrekken, terwijl kinderen “evengoed appelen en peren” kunnen plukken. Natuurlijk kan een 12-jarige dat. De vraag is niet of kinderen kunnen werken. De vraag is waarom wij beslist hebben dat ze dat niet hóéven te doen. Recht op onderwijs, vrije tijd, ontwikkeling en bescherming, weet u wel. Een tekort aan arbeidskrachten oplossen met 12-jarigen is geen revolutionair toekomstidee. Het is een bijzonder oud idee waarvan we terecht afscheid hebben genomen.
Productiviteitswinst
Dan is er AI. Miljoenen banen zouden verdwijnen. Dat debat moeten we voeren. Maar het is absurd om te voorspellen dat er straks minder werk is voor volwassenen en tegelijk voorstellen om 12-jarigen aan het werk te zetten. Belangrijker is wie de enorme productiviteitswinsten van AI krijgt. Wanneer machines meer werk overnemen, kunnen we die rijkdom gebruiken voor meer tijd, beter onderwijs, zorg en bestaanszekerheid. Of de winsten concentreren bij een kleine groep eigenaars en de rest een bedrag geven om te blijven consumeren.
Ook de redenering over school vertrekt sterk vanuit de eigen leefwereld. Zijn kinderen en kleinzoon zijn hoogbegaafd en verveelden zich. Mijn eigen zonen ook. Ik weet dus dat ons onderwijs daar soms tekortschiet. Maar daaruit besluiten dat middelbaar onderwijs facultatief moet worden, is iets helemaal anders.
Voor sommige kinderen is school saai. Voor andere is het de plek waar hun afkomst even niet beslist hoe ver ze mogen dromen. Het ene kind heeft hoogopgeleide ouders, een computer en een netwerk dat deuren opent. Een ander maakt huiswerk aan de keukentafel terwijl moeder de avondshift doet. Geef beiden dezelfde zogenaamde vrijheid en ze krijgen nog altijd totaal verschillende kansen.
Hetzelfde geldt voor de 8 euro remgeld bij de dokter, die volgens Duchâtelet niet veel voorstellen. Voor veel mensen is 8 euro wel geld, boven op huur, energie, voeding en medicatie. Wie nooit hoeft te tellen tot het einde van de maand, moet voorzichtig zijn met bepalen wat voor een ander weinig is.
Handleiding
Daar wringt het interview. Een uitzonderlijk succesvolle man maakt van zijn uitzonderlijke levensloop een handleiding voor iedereen. Een samenleving kan niet georganiseerd worden op maat van uitzonderingen. Niet iedereen wordt ondernemer, kan lenen of heeft een financieel vangnet wanneer iets mislukt. Precies daarom hebben generaties voor ons sociale zekerheid, openbaar onderwijs, arbeidsrecht en toegankelijke gezondheidszorg opgebouwd.
Ook de ideeën over democratie zijn hallucinant. Parlementen zijn te traag, Singapore is een voorbeeld en zelfs China is een democratie. Telkens hetzelfde idee: laat de juiste mensen beslissen en alles wordt efficiënter. Een samenleving is geen holding. Burgers zijn geen aandeelhouders. Kinderen zijn geen goedkope arbeidsreserve.
Duchâtelet kreeg kansen in een samenleving die investeerde in onderwijs, onderzoek en infrastructuur en heeft die benut. Respect. Maar dit succes geeft je niet het recht te besluiten dat anderen die kansen niet meer nodig hebben.
Een kind van 12 hoort niet in een boomgaard omdat een werkgever geen fruitplukkers vindt. Een jongere hoort niet met een berg schulden aan zijn studies te beginnen omdat zijn ouders geen universiteit kunnen betalen. Een zieke hoort een doktersbezoek niet uit te stellen omdat 8 euro voor iemand anders weinig lijkt.
Vooruitgang betekent dat wie na ons komt meer kansen krijgt. Niet de factuur voor de kansen die wij zelf gekregen hebben.
Meer dan de helft van de mensen die dit jaar hun werkloosheidsuitkering verloren, klopte aan bij het OCMW, terwijl slechts een klein deel opnieuw werk vond. Voor Bert Engelaar toont deze eerste balans vooral aan dat de regering-De Wever de factuur doorschuift en de betrokkenen armer maakt, zonder de problemen op de arbeidsmarkt of die van de overheidsfinanciën op te lossen.
In een opiniestuk op DeWereldMorgen, een onafhankelijk Vlaams medium, roept hij op om het over een andere boeg te gooien: in plaats van geld te zoeken in de zakken van wie het minst heeft, is het tijd om de grootste vermogens eerlijk te laten bijdragen.
Een opinistuk van Bert Engelaar, Voorzitter van het ABVV
Meer dan de helft van de werklozen die dit jaar hun uitkering verloren, heeft intussen een leefloon aangevraagd bij het OCMW. De regering-De Wever ging ervan uit dat ongeveer één op de drie uitgesloten werklozen die stap zou zetten. Het werden er 53 procent. Van de ruim 99.000 mensen die hun werkloosheidsuitkering zagen verdwijnen, vroegen er meer dan 52.000 een leefloon aan en kregen ruim 43.000 dat leefloon ook daadwerkelijk toegekend. De grote arbeidsmarkthervorming waarop deze regering zo trots was, blijkt voorlopig vooral een dure verhuisfirma: mensen worden uit de werkloosheidsverzekering gezet, waarna ze enkele loketten verder bij het OCMW terechtkomen.
De uitkering verdwijnt uit de boeken van de RVA, maar de mens verdwijnt uiteraard niet. Ook de huur, de energiefactuur en de prijs van de winkelkar verdwijnen niet. De federale regering kan pronken met een lagere uitgave in één stelsel, terwijl de gemeenten extra dossiers, extra begeleiding en extra uitgaven krijgen. De rekening wordt niet opgelost, ze wordt doorgeschoven. Het inkomen van de betrokkene wordt onderweg doorgaans wel een stuk lager. Dat is dan blijkbaar de hervorming.
Toch klinkt het allemaal goed in het hoofd van een behoorlijk deel van Vlaanderen. Werklozen hun uitkering afnemen, dat voelt tenminste kordaat. Eindelijk wordt er opgetreden tegen mensen die al jaren op kosten van de samenleving leven. Eindelijk worden de profiteurs wakker geschud. Eindelijk moet iedereen zijn deel doen.
Wie die profiteurs precies zijn, blijft meestal onduidelijk. Het zijn in elk geval zelden de mensen die we persoonlijk kennen. Abdel uit de straat is geen profiteur, want die heeft twintig jaar in de bouw gewerkt en vindt na zijn rugoperatie nauwelijks nog een werkgever die hem wil aannemen. Sarah, de buurvrouw die alleen voor haar kinderen zorgt nadat haar winkel sloot, is ook geen profiteur. Zij probeert het echt. Abdullah, de sterspeler van de voetbalploeg van je zoon, komt evenmin uit zo’n gezin, want zijn ouders zijn vriendelijke mensen die altijd helpen bij de club.
De profiteurs zijn altijd de anderen. Ze wonen ergens buiten onze straat, staan niet naast ons aan de schoolpoort en verkopen geen wafels voor de voetbalploeg. Zodra mensen een naam, een gezicht en een verhaal krijgen, blijken ze opvallend vaak ontslagen, ziek, gescheiden, laaggeschoold, te oud volgens de werkgever of gevangen in een regio waar de jobs nu eenmaal niet voor het rapen liggen. Toch wordt in het publieke debat een handige anonieme massa gecreëerd, een leger van luie mensen dat thuis in de zetel ligt terwijl de hardwerkende Vlaming de rekening betaalt.
Dat beeld is politiek bijzonder winstgevend. Rechts heeft immers een verhaal dat iedereen onmiddellijk begrijpt: er is te weinig geld, omdat te veel mensen profiteren. Neem hun uitkering af, zet hen onder druk en de begroting komt opnieuw in evenwicht. De oplossing past op een bierkaartje en vraagt geen moeilijke uitleg. Het is alleen jammer dat de cijfers telkens opnieuw weigeren mee te werken.
Van de eerste groepen die hun uitkering verloren, vond voorlopig ongeveer tien procent werk. Een vergelijkbaar deel kwam in de ziekteverzekering terecht. Meer dan de helft stapte naar het OCMW. De regering nam mensen dus geen uitkering af omdat er een baan op hen wachtte, maar omdat een politieke kalender had beslist dat hun tijd verstreken was. Wie na twee jaar geen werk heeft, wordt armer gemaakt, ook wanneer er geen werkgever klaarstaat, de gezondheid het laat afweten, kinderopvang onbetaalbaar is of het openbaar vervoer de bedrijventerreinen simpelweg niet bereikt.
Armoede wordt zo als arbeidsmarktinstrument gebruikt. De redenering luidt dat iemand harder zal zoeken zodra zijn inkomen daalt. Alsof werkgevers plots minder selectief worden wanneer een werkloze minder geld heeft. Alsof een rugprobleem verdwijnt omdat de RVA een brief stuurt. Alsof leeftijdsdiscriminatie ophoudt zodra het leefloon begint. Alsof een alleenstaande moeder meer uren in een dag krijgt wanneer haar uitkering wordt stopgezet.
De regering kan zich intussen wel beroepen op daadkracht. Zij heeft beslist, gesanctioneerd en geschrapt. De resultaten zijn minder indrukwekkend. De begroting is niet gered, de arbeidsmarkt is niet plots hervormd en tienduizenden mensen zijn niet aan het werk geholpen. Wel kregen de OCMW’s er een enorme opdracht bij en moeten gezinnen met nog minder inkomen verder. De statistiek van de werkloosheidsverzekering ziet er beter uit, wat in de Wetstraat wellicht als een succes geldt. Wie van de ene tabel naar de andere verhuist, telt blijkbaar als geactiveerd.
Vervolgens komt onvermijdelijk de volgende groep in beeld. Nu de opbrengst bij de werklozen tegenvalt, wordt naar de langdurig zieken gekeken. Daar zouden nog veel meer mensen zitten die met voldoende druk opnieuw aan het werk kunnen. Ook daar is de boodschap eenvoudig: strenger controleren, sneller sanctioneren en minder lang betalen. Dezelfde methode wordt herhaald, hoewel de eerste toepassing nauwelijks het beloofde resultaat oplevert.
Het merkwaardige is dat financiële prikkels in onze politiek slechts één richting uitgaan. De werkloze moet een financiële prikkel krijgen om werk te zoeken. De zieke moet een financiële prikkel krijgen om sneller te herstellen. De alleenstaande moeder moet een financiële prikkel krijgen om elke job aan te nemen. Zodra het over de allerrijksten gaat, verandert de woordenschat. Dan moeten we opletten dat we niemand afschrikken, dat vermogen niet vlucht en dat investeerders zich welkom blijven voelen. De arme krijgt een stok, de rijke krijgt begrip.
Daar zit de kern van het probleem. Deze regering zoekt geld bij mensen die nauwelijks geld hebben. Het is politiek eenvoudig, want zij beschikken niet over fiscalisten, lobbyisten of rechtstreekse toegang tot kabinetten. Hun vermogen kan niet in een holding verdwijnen en hun inkomen kan niet naar een fiscaal gunstiger constructie worden verschoven. Wie van een uitkering leeft, heeft een bankrekening die gecontroleerd kan worden en een huisadres waar een brief naartoe kan. Dat maakt hem een bijzonder gemakkelijk doelwit.
Wie echt veel bezit, staat er heel anders voor. Vermogen groeit vaak sneller dan lonen. Huizen, aandelen en beleggingen leveren nieuwe inkomsten op, terwijl wie enkel van arbeid leeft vooral belastingen betaalt op elke verdiende euro. Grote fortuinen worden doorgegeven, rendementen stapelen zich op en geld begint vanaf een bepaald niveau vooral nieuw geld voort te brengen. De samenleving wordt ondertussen wijsgemaakt dat het grote begrotingsprobleem zich bevindt bij iemand die van 1.300 euro per maand leeft.
Dat is economisch onzin, maar politiek werkt het. Rechts wijst naar beneden en zegt dat daar het geld zit. Vakbonden en progressieven antwoorden vervolgens met een plan van twintig maatregelen, meerdere uitzonderingen, berekeningen over fiscale ontvangsten en een uitvoerige toelichting over alle mogelijke vormen van vermogensbelasting. Tegen de tijd dat onze derde tabel is uitgelegd, heeft rechts de discussie al gewonnen met vijf woorden: pak de profiteurs hun geld af.
Daar moeten we het geweer dringend van schouder veranderen. Ons antwoord hoeft niet ingewikkeld te zijn. Zoek het geld waar het zit. Laat de grootste vermogens eindelijk een eerlijke bijdrage betalen. Voer een rijkentaks in.
Daarmee wordt niet de kleine spaarder bedoeld, evenmin de zelfstandige die zijn hele leven werkte om een zaak op te bouwen of het gezin dat eindelijk een woning heeft afbetaald. Het gaat over de allergrootste fortuinen, over mensen die miljoenen bezitten en wier vermogen jaar na jaar groeit zonder dat zij daarvoor nog een uur extra moeten werken. Wie zoveel heeft dat zijn levensstandaard niet verandert door een ernstige bijdrage, kan die bijdrage ook leveren.
Een rijkentaks is geen straf voor succes. Het is de eenvoudige erkenning dat een samenleving niet kan blijven draaien wanneer arbeid zwaar wordt belast en enorme vermogens grotendeels worden ontzien. Verpleegkundigen, leerkrachten, de zelfstandige kruidenier, bouwvakkers en winkelbedienden betalen elke maand belastingen vóór hun loon op de rekening staat. Het is moeilijk uit te leggen waarom iemand met een gigantisch vermogen eindeloos mogelijkheden krijgt om zijn bijdrage te beperken, terwijl een werkloze iedere euro spaargeld moet verantwoorden aan het OCMW.
De regering-De Wever wilde aantonen dat zij taboes durfde te doorbreken. In werkelijkheid brak zij vooral de bescherming af van mensen die weinig politieke macht hebben. Tienduizenden werklozen verloren hun uitkering, meer dan de helft kwam bij het OCMW terecht en slechts een beperkte groep vond voorlopig werk. De verwachte begrotingswinst bleek grotendeels een illusie, terwijl de maatschappelijke kost zeer reëel is.
Wat hebben we dan gewonnen? Geen 99.000 nieuwe werknemers, geen sluitende begroting en geen arbeidsmarkt die plots beter functioneert. Wel armere gezinnen, zwaarder belaste gemeenten, meer onzekerheid en een regering die een administratieve verschuiving verkoopt als een historische hervorming.
De werkloze heeft dit land niet leeggeroofd. Abdel, Sarah en al die andere mensen die proberen overeind te blijven, hebben geen miljarden verborgen. De begroting zal niet gered worden door hen nog wat dieper in de armoede te duwen. Wie ernstig werk wil maken van gezonde overheidsfinanciën, moet ophouden met zoeken in lege zakken.
Het geld zit bovenaan.
Haal het daar.
Het gemeenschappelijk vakbondsfront in het offensief na het zomerreces
Het akkoord dat de federale regering vlak voor de zomervakantie in de Ministerraad heeft bereikt, bevestigt dat zij vasthoudt aan haar beleid van sociale afbraak, zonder een antwoord te bieden op de bezorgdheden van werknemers en uitkeringsgerechtigden. Bovendien moeten nog belangrijke begrotingsbeslissingen worden genomen. De vakbonden bereiden zich daarom voor op nieuwe acties.
Na het zomerreces worden de begrotingsonderhandelingen hervat. Het akkoord dat de federale regering vlak voor de zomervakantie in de Ministerraad heeft bereikt, bevestigt dat zij vasthoudt aan haar beleid van sociale afbraak, zonder een antwoord te bieden op de bezorgdheden van werknemers en uitkeringsgerechtigden. Bovendien moeten nog belangrijke begrotingsbeslissingen worden genomen.
De vakbonden bereiden zich daarom voor op nieuwe acties. Na de zomer zullen we onze inspanningen opvoeren om de bevolking, zowel op straat als op de werkvloer, breed te informeren en te sensibiliseren. We roepen op tot een brede maatschappelijke mobilisatie om een krachtig signaal te geven aan de politieke beleidsmakers. Er zijn wel degelijk alternatieven.
De begrotingskwestie is allerminst van de baan. De regering blijft op zoek naar miljarden om het begrotingstekort terug te dringen. Premier Bart De Wever lijkt daarbij opnieuw terug te grijpen naar zijn “klavertjevier”: extra druk op de koopkracht via de index en de btw, besparingen in de gezondheidszorg en een steeds strengere controle op langdurig zieken. Voor het gemeenschappelijk vakbondsfront is deze besparingslogica geen natuurwet. Andere keuzes zijn mogelijk, op voorwaarde dat de politieke wil aanwezig is om ze ook daadwerkelijk uit te voeren.
Blijf af van de pensioenen van kunstwerkers!
ABVV-Brussel mobiliseert zich, samen met de representatieve organisaties van kunstwerkers, om hun recht op een waardig pensioen te verdedigen. Daarom werd een petitie gelanceerd om het wetsontwerp over de pensioenhervorming nog vóór de definitieve goedkeuring te laten aanpassen.
De pensioenhervorming van de Arizona-regering dreigt duizenden kunstwerkers onterecht te benadelen.
Hoewel de regering had aangekondigd rekening te houden met de specifieke kenmerken van artistieke loopbanen, sluit het huidige wetsontwerp periodes van artistieke werkloosheid van vóór 2014 uit van de uitzonderingen die in de hervorming zijn voorzien.
Die beperking is onaanvaardbaar. De eigenheid van artistieke beroepen – de afwisseling van kortlopende contracten, verschillende werkgevers, opdrachten van beperkte duur en onmisbare periodes van creatie, voorbereiding en repetitie – wordt al tientallen jaren wettelijk erkend. Die periodes uitsluiten bij de pensioenberekening betekent verworven rechten afbouwen en mensen met vaak al precaire loopbanen extra benadelen.
Deze ongelijke behandeling is des te onbegrijpelijker omdat het wetsontwerp wél uitzonderingen voorziet voor andere beroepsgroepen met atypische loopbanen. Er is geen enkele objectieve reden om kunstwerkers anders te behandelen.
ABVV-Brussel vraagt, samen met de andere vakbonden en de representatieve federaties van de sector, dat het wetsontwerp vóór de definitieve goedkeuring wordt aangepast. Alleen zo kunnen de verworven rechten worden gevrijwaard en kan worden gegarandeerd dat kunstwerkers na hun loopbaan recht hebben op een waardig pensioen.
Kunstwerkers vragen geen voorrecht. Ze vragen simpelweg dat de eigenheid van hun beroep wordt erkend en dat hun rechten worden gerespecteerd!
Steun deze mobilisatie door de petitie te ondertekenen en ze massaal te delen!
