Pensioenen: hoever durft de Arizona-regering nog te gaan?

De Belgische pensioenen behoren nu al tot de laagste van Europa in verhouding tot het arbeidsinkomen. En toch blijft de Arizona-regering ze in het vizier nemen. Lagere pensioenen, pensioenmalus, de laagste pensioenen en vrouwen die zwaarder worden getroffen, zware beroepen die in de kou blijven staan…

In een opiniestuk analyseert Jef Maes de impact van de hervormingen en de besparingen waartoe al werd beslist. En nu er opnieuw sprake is van bijkomende besparingen, is zijn conclusie duidelijk: bij de pensioenen valt er niets meer te rapen.

Besparingen – Bij de pensioenen valt er niets meer te rapen

Een opiniestuk van Jef Maes, voormalig federaal secretaris van het ABVV.

Uit het ‘Pension Adequacy Report’ van de Europese commissie blijkt dat een gepensioneerde in België gemiddeld 48 procent van zijn vroeger inkomen behield. In Europa was dat gemiddeld 58 procent, dus 10 procentpunten meer. Daarbij komen nog de recente besparingen door de regering De Wever. De premier denkt nu, bij de begrotingsopmaak, dat er nog meer te rapen valt.

Bij de pensioenen werd volgens de Studiecommissie van de Vergrijzing twee derde van de voorziene kostenstijging tegen 2070 – 1,4 procent van het bbp of zo’n 10 miljard euro – weggesaneerd. Ook de andere sociale uitgaven gaan achteruit. Behalve dan die van de gezondheidszorg, waar de uitgavenstijging nog 2,1 procent van het bbp (circa 15 miljard euro) zal bedragen.

Hoewel we langer werken, zullen de pensioenen door de hervorming van Jambon (N-VA) uiteindelijk met 13 procent achteruitgaan ten opzichte van de gemiddelde arbeidsinkomens. “Vanuit het oogpunt van de sociale houdbaarheid wijst dit op een geleidelijk risico dat de levensstandaard van de gepensioneerden achterblijft op die van de beroepsbevolking”, aldus de Vergrijzingscommissie.

Volgens het Planbureau gaan de ambtenaren er tegenover hun vroegere inkomen op lange termijn met 15,2 procent op achteruit, de werknemers met 7,3 procent en de zelfstandigen met 3,2 procent. Indien de welvaartsaanpassingen na deze regering niet worden heringevoerd, zouden de werknemerspensioenen zelfs met een kwart dalen.

Vrouwen getroffen

Opmerkelijk bij deze hervorming is dat het vooral de laagste pensioenen zijn die inleveren. Tegen 2070 dalen de laagste pensioenen met 12,1 procent en dat is meer dan dubbel zoveel als de hoogste pensioenen, die met 5,7 procent dalen. In het verleden werden de laagste pensioenen meestal ontzien.

Het gemiddeld pensioen van de vrouwen daalt met 6,6 procent, tegenover 5,8 procent bij de mannen. Vooral de pensioenmalus treft meer vrouwen: 37 procent, tegenover 14 procent bij de mannen. Dat komt omdat vrouwen meer zorgtaken opnemen, en dus moeilijker aan 45 jaar halftijds werk geraken om de malus te vermijden.

Een aantal maatregelen die bijna uitsluitend vrouwen raken, zitten nog in de pijplijn en zijn daarom nog niet meegeteld. Dan hebben we het over het afbouwen van het echtscheidings- en het overlevingspensioen, en het gezinspensioen aan 75 procent.

Het waren de beroepsgroepen die zich het sterkst profileerden op de eerste manifestatie in januari 2025, de leerkrachten, de brandweerlui en de politie, die nog één jaartje vroeger op pensioen zullen mogen gaan. Dat was een puur electorale beslissing. Minister Francken (N-VA) speelde met zijn verhoogde defensiebudget sinterklaas: hij gaf de militairen loonsopslag én liet hen nog twee jaar vroeger op pensioen gaan.

Voor arbeiders met een zwaar beroep, mensen die in ploegen werken, nachtarbeiders, bouwvakkers, rijdend treinpersoneel met moeilijke uurroosters en mensen met een lange voltijdse loopbaan van 40 jaar blijft niets meer over.

Zij kregen vroeger altijd nog uitzonderingen toegekend, en mochten tot voor kort nog vanaf 60 op brugpensioen. Nu konden zij zich onvoldoende profileren en is voor hen geen enkele uitzondering meer voorzien. Zelfs niet voor arbeiders die continu in ploegendienst werken.

Hierover is deze keer geen sociaal overleg geweest. Een flater van de regering, en een van de redenen waarom het vakbondsprotest zal aanhouden.