23 november 2018

Gemeenschapsdienst, het individuele schuldmodel op zijn slechtst

Zeer binnenkort keurt de regering een kader goed dat de gemeenschapsdienst voor langdurig werklozen mogelijk maakt. Ter herinnering: gemeenschapsdienst dat zijn langdurig werkzoekenden die werken zonder dat daar een loon tegenover staat. Niet als vrijwilliger, maar wel verplicht. Wie weigert, riskeert het (gedeeltelijk) verlies van zijn of haar uitkering. Het is de federale regering die dit kader goedkeurt, waarna de regionale regeringen het kunnen activeren. Gelukkig lopen de regio’s niet echt warm voor dat idee.

En terecht. Want werkzoekenden worden nu al heel strak begeleid, opgeleid, toegeleid naar werkervaring en een sociaal netwerk,  gecontroleerd én gesanctioneerd. Vanuit het perspectief om mensen aan een baan te helpen zit echt niemand te wachten op die gemeenschapsdienst. Nee, het is het rancuneus bestraffen dat opspeelt in het systeem van gemeenschapsdienst voor langdurig werkzoekenden. En dat is compleet onterecht. Waarom moeten mensen die  werk zoeken en daarop gecontroleerd worden,  nog eens extra worden gestraft? Hebben zij leed berokkend aan iemand anders? Is er een onaangepast gedrag dat moet gecorrigeerd worden?

Door mijn schuld, door mijn schuld, door mijn grote schuld

De werkzoekenden die in aanmerking komen, zijn uitkeringsrechtigde werkzoekenden. Dat wil zeggen, mensen die recht hebben op een uitkering. Vooraleer je dat recht kan openen, moet je aan bepaalde voorwaarden voldoen. Zoals voldoende lang gewerkt hebben. En hebben bijgedragen aan de sociale zekerheid. En meestappen in een intensief proces van begeleiding en controle.

Wie ooit werkloos is geweest (hoe lang of hoe kort ook) weet wat dat allemaal betekent. Je moet het plots stellen met een lager inkomen. De degressiviteit van de werkloosheidsuitkeringen maakt na verloop van tijd die uitkering behoorlijk onleefbaar. Je komt terecht in de  machinerie van de arbeidsbemiddeling en controle. Daarnaast doet zo een periode heel wat met het zelfbeeld. Waarom antwoorden die bedrijven niet op mijn sollicitatie? Ben ik plots te oud voor een job? Ben ik te jong en heb ik nog te weinig ervaring? Doet die werkgever nu echt moeilijk omdat ik een alleenstaande ouder ben? Waarom kan ik in die job nu niet fulltime aan het werk als ik dat ook echt wil? Lang werk zoeken doet echt wel wat met een mens. Dat ben je niet vrijwillig. En er is echt geen nood om het zout nog eens extra in de open wonde te wrijven.

Toch denkt de federale regering daar blijkbaar anders over. Jij bent schuldig omdat je nog altijd geen werk hebt gevonden. Maar hebben werkzoekenden schuld aan de mismatch tussen bepaalde profielen en aangeboden vacatures? Aan ondermaatse  investeringen in opleiding en vorming op de werkvloer? Aan de aanhoudende discriminatie op de arbeidsmarkt? Dat kan toch heel moeilijk de werkzoekende aangewreven worden.

Bovendien staat die dwangarbeid ook haaks op het hele verhaal van ‘krapte op de arbeidsmarkt’. Als de marktnoden dermate hoog zijn, moeten we nu geen onbetaalde en overbodige sluiproutes creëren die geen enkele link realiseren met noodzakelijke competentieverbreding. Tenzij men bestaande, betaalde  banen verder onder druk wil zetten. Want ook dat is een pervers effect van gemeenschapsdienst,  echte jobs die verdwijnen en mensen die worden gedwongen ze met gratis arbeid in te vullen.

De uitbouw van dit schuld- en strafmodel is niet gezond voor onze samenleving én voor onze economie. Werkbare banen met een goede verloning en uitkeringen boven de armoedegrenszijn zijn dat wel. Daar niet voluit voor gaan, dat mag pas afgestraft worden.

*Christine Mahy – Secrétaire générale du Réseau Wallon de Lutte contre la Pauvreté ; Guy Tordeur – Président du Belgian Anti-Poverty Network ; Nicolas De Kuyssche – Président du Forum – Bruxelles contre les inégalités ; Olivia Venet – Présidente de la Ligue des Droits de l’Homme ; Delphine Chabbert – Secrétaire politique de la Ligue des Familles ; Maxime Michiels – Président de la Fédération des Etudiant·e·s Francophones ; Luc Lefèbvre – Militant à Luttes Solidarités Travail ; Thierry Müller – Porte-parole du collectif Riposte.Cte ; Sébastien Gratoir – Porte-parole du collectif Ecole en colère ; Paul Hermant – Porte-parole de Actrices & Acteurs des Temps Présents ; Yves Martens – Coordinateur du Collectif Solidarité Contre l’Exclusion ; Brieuc Wathelet – Porte-parole de la campagne TAM-TAM ; Arno Kempynck – Porte-parole de Hart boven Hard ; Olivier Valentin – Secrétaire Général de la Centrale Générale des Syndicats Libéraux de Belgique ; Robert Vertenueil – Président de la Fédération Générale du Travail de Belgique ; Estelle Ceulemans – Secrétaire Générale FGTB Bruxelles ; Thierry Bodson – Secrétaire Général de la FGTB Wallonne ; Marc Becker – Secrétaire National de la Confédération des Syndicats Chrétiens ; Christian Kunsch – Président du Mouvement Ouvrier Chrétien