18 november 2021

Op naar een tewerkstellingskadaster in Brussel!

Het is altijd hetzelfde liedje: regelmatig wordt de problematiek van het tekort aan arbeidskrachten in een bepaalde sector aangegrepen om strengere maatregelen voor werklozen te rechtvaardigen. De laatste in de rij was George-Louis Bouchez (voorzitter van de MR) in Le Soir, waarin hij opriep tot “strengere regels” en “sancties” voor langdurig werkzoekenden (meer dan 2 jaar) die twee opleidingen of twee banen in een knelpuntsector weigeren. Een dergelijk voorstel, dat vanuit vakbondsoogpunt onaanvaardbaar is, berust op een verwrongen en vooral onvolledige visie van de arbeidsrealiteit.

Actiris is niet alwetend

In Brussel bijvoorbeeld publiceert het Brussels Observatorium voor Werkgelegenheid (view.brussels) jaarlijks een lijst van knelpuntberoepen, beroepen waarvoor vacatures moeilijk in te vullen zijn. Deze lijst wordt opgesteld op basis van alle werkaanbiedingen die daadwerkelijk door Actiris worden verwerkt, aangevuld met een raadpleging van de actoren op het terrein (werkgeversadviseurs, werkgeverskoepels en het referentiecentrum).
Deze lijst is echter gebaseerd op onvolledige gegevens. Hoewel het aandeel van de door Actiris verwerkte vacatures al verscheidene jaren in stijgende lijn is, blijft het merendeel van de op de arbeidsmarkt beschikbare vacatures nog steeds onder de radar van de Brusselse tewerkstellingsdienst. Vergeet niet dat de meeste aanwervingen momenteel nog via netwerken van relaties en de pers gebeuren: Actiris heeft dus slechts een gedeeltelijke kennis van de aanwervingen door de Brusselse bedrijven, en in het algemeen, van de mechanismen van “matching” tussen werknemers en werkgevers op het Brussels grondgebied.

Meer duidelijkheid dankzij een kadaster

Om een duidelijk beeld te krijgen van de werkgelegenheid in Brussel, pleit ABVV-Brussel al geruime tijd voor een kadaster van de vacatures in Brussel. Dit kadaster moet een duidelijk beeld geven van de behoeften van de Brusselse werkgevers en vooral van het soort banen dat de werknemers wordt aangeboden. Deze essentiële eis zal opnieuw op tafel komen tijdens de volgende sociale top in Brussel op 17 november.

De realisatie van een kadaster onder leiding van Actiris is zowel voor de sociale gesprekspartners als voor de gewestregering nuttig, want dit schept een objectief beeld van de aanwervingsmoeilijkheden en de tekorten aan arbeidskrachten in het Brussels gewest. In zijn barometer van de kwaliteit van de tewerkstelling in het Brussels Gewest, gepubliceerd in december 2018, heeft ABVV-Brussel erop gewezen dat achter de voortdurende daling van de Brusselse werkloosheidscijfers een duidelijke verslechtering van de kwaliteit van de banen schuilgaat. In veel sectoren zijn wij ervan overtuigd dat de door de werkgevers genoemde “aanwervingsproblemen” te wijten zijn aan banen van slechte kwaliteit (slechte arbeidsomstandigheden, steeds zwaardere taken, enz.), aan vacatures met absurd hoge eisen, en ook aan het feit dat de werkgevers hun opleidingsverplichtingen niet nakomen. Ook de problematiek van discriminatie bij de aanwerving, die zeker in Brussel prangend maar moeilijk te kwantificeren is, speelt een rol.

Werknemers dwingen slechte banen aan te nemen? Nee!

ABVV-Brussel strijdt en zal blijven strijden tegen alle pleidooien en politieke maatregelen die de werknemers als de hoofdschuldigen aanwijzen voor het tekort aan arbeidskrachten. Deze ideeën zijn des te verwerpelijker wanneer zij gebaseerd zijn op een onvolledige kennis van de werkelijkheid.

Om tot een objectieve visie te komen, hopen wij dat de Brusselse regering rekening houdt met onze oproep om dit kadaster te verwezenlijken en om de werkgevers op hun verantwoordelijkheid wijzen: de oplossing voor de zogenaamde “tekorten” komt er ook via een algemene verbetering van de kwaliteit van de tewerkstelling (verbetering van de arbeidsvoorwaarden, verhoging van het loon en het kritisch bevragen van de werkgevers over de eisen van de baan en het nakomen van hun verplichtingen inzake de werknemersopleiding). Als aan al deze voorwaarden is voldaan, kan de werkgelegenheid in Brussel er alleen maar bij winnen.

Vacatures, moeilijk in ter vullen functies, knelpuntberoepen: waar gaat het over?

Een “vacature” is een nieuw gecreëerde betaalde baan die niet is ingevuld, of binnenkort zal vrijkomen, en waarvoor de werkgever actief op zoek is naar een geschikte kandidaat van buiten het bedrijf. Een vacature die alleen openstaat voor kandidaten van binnen de onderneming wordt dus niet als een “vacature” beschouwd. Met 66% van alle vacatures in België is Vlaanderen het gewest met het grootste aantal vacatures, gevolgd door Wallonië (22%) en Brussel (12%).

“Moeilijk in ter vullen functies” zijn beroepen waarvoor werkgevers moeilijk personeel kunnen aanwerven: vacatures worden minder gemakkelijk ingevuld en de aanwervingsperiode is langer dan gemiddeld. Er zijn verschillende mogelijke redenen voor deze situatie: kwantitatieve problemen (te weinig sollicitanten), kwalitatieve problemen (mogelijke sollicitanten hebben niet de juiste kwalificaties), moeilijke arbeidsomstandigheden (zwaar of gevaarlijk werk, ingewikkelde werktijden, onzekere status, laag loon)

“Knelpuntberoepen” (van arbeidskrachten) zijn een subgroep van de kritische functies. Dit zijn beroepen waarvoor er niet voldoende werkzoekenden zijn om aan alle vacatures te voldoen (kwantitatief probleem). Het criterium varieert naar gelang van de gewestelijke tewerkstellingsinstantie: Forem gebruikt bijvoorbeeld een “spanningsindex” (vastgesteld op 1,5) om de knelpuntberoepen in de moeilijk in te vullen functies te bepalen: een beroep wordt als een knelpunt beschouwd wanneer er minder dan 15 werkzoekenden voor 10 vacatures in dit beroep zijn.