Terwijl een deel van de wereld kreunt onder brutale
privatiseringen, tolereert paars-groen in Vlaanderen
ingewikkelde operaties waarbij grote delen van het
gemeenschapspatrimonium verpatst worden, met
afdankingen, prijsstijgingen, verslechterde service en
vooral het uitkleden van de gemeentebesturen als
gevolg. Voorlopig lijkt men daarbij een voorkeur te
hebben voor alles wat onder de grond zit.

Terwijl de telecommunicatiemarkten het slechter en slechter deden, koos men in 2001 voor de grote sprong voorwaarts. Callahan, een Amerikaanse multinational, kreeg 54% van het bedrijf in handen en had dus de controle.

In ruil daarvoor krijgen we in de toekomst moderne kabels die digitale televisie mogelijk maken, een zaak die volgens het document van Telenet zelf 1% van de Vlamingen bezig houdt. Elk krijgt dus een kastje boven op zijn tv, om dit mogelijk te maken en dat gaat wat kosten. De kosten worden terugverdiend door à la carte tv-programma’s en diensten te gaan verkopen.

Om in dit scenario mee te spelen, werden de gemeenten uitgekocht. In een tweede fase verpatsten de gemeenten ook hun kabelnet aan de firma. Telenet kocht het totale netwerk van de gemengde intercommunales voor €944 miljoen (BEF38 miljard)

De gemeente waar ik woon, Herzele, zou €2,2 miljoen (BEF92 miljoen) krijgen waarvan €2 miljoen (BEF82 miljoen) in contanten en de rest in aandelen en schuldpapieren. Effectief werd er €694.000 (BEF28 miljoen) uitbetaald en hoeft men volgens Leo Steenbergen, algemeen directeur Financiën van Telenet niet veel meer te verwachten: “Ik denk dat we oneerlijk zouden zijn wanneer wanneer we onze aandeelhouders onrealistische winst- en dividendverwachtingen zouden voorspiegelen.” zegt hij in oktober 2002 in het tijdschrift De Gemeente. Midden 2003, zegt De Gemeente ook, zou nog een 10% uitbetaald worden. Het kabelnetwerk van een kleine gemeente gaat dus over de balk voor een kleine €743.000 (BEF30 miljoen) aan cash, het equivalent voor ongeveer 8 jaar verhuurwaarde via de vroegere Intercommunale constructie. De rest van de som, nog een €1,4 miljoen (BEF60 miljoen) wordt uitbetaald in aandelen en schuldpapieren. Die kunnen later omgezet worden in cash, bij een eventuele beursgang van Telenet, maar zegt Steenbergen: “Voor het zover is, zullen we eerst nog hard moeten werken.” Lees: er komt niks op tafel!

Bovendien is er discussie over de waarde van de participatie in het bedrijf. De Gewestelijke Investeringsmaatschappij Vlaanderen schat haar participatie in Telenet €91,1 miljoen (BEF3,6 miljard) lager in dan bij aanvang. Volgens een artikel in De Financiële Morgen van 21 februari 2003 worden ook dit jaar moeilijkheden verwacht bij Telenet en zou de GIMV in een zoektocht naar vers kapitaal in elk geval niet meer willen meespelen.

De zuivere intercommunales waren in elk geval slimmer: die participeren ook in Telenet, maar ze houden het kabelnetwerk voor zichzelf, om het verder te verhuren aan de meest biedende en daar de dividenden van op te strijken.

De wortel die werd voorgehouden was dus een fikse vergoeding voor de gemeenten. Handig, die gemeenten beginnen immers méér en méér te morren dat er te weinig geld voorhanden is om hun diensten naar de bevolking op een ernstige manier te kunnen vervullen en krijgen ondertussen méér en méér lasten doorgeschoven: convenanten, de politiehervorming, verminderde inkomsten door de pseudo-liberalisering van de elektriciteitssector

Bovendien waren de concrete randvoorwaarden niet zo rooskleurig als ze er uit zagen.
- Via een zogenaamd Gouden Aandeel (controlepositie vanuit een minderheid in bedrijven) kregen gemeenten een soort van vetorecht rond de programma’s.Dat het Gouden Aandeel in het algemeen door Europa gecontesteerd wordt, daar werd zedig over gezwegen. In de basisovereenkomst staat dat het basispakket aanzienlijk kan verminderd worden indien men zich er tegen een bijkomende prijs kan op abonneren en dat het kastje boven op de televisie, waar de ganse operatie voor opgezet wordt niet tot het basispakket zal behoren.
- Het was volgens het overnamecontract totaal niet duidelijk wat er met het personeel zou gebeuren:‘de integratie impliceert de overdracht van de kabelactiviteit en zo nodig het hierbij betrokken personeel met behoud van zijn rechten’. In februari 2002 werden een kleine honderd vijftig mensen afgedankt.
- Toepassingen in de sociale sfeer dienen aan marktconforme voorwaarden ter beschikking gesteld te worden.Marktconforme voorwaarden, dat kennen we. Dat betekent over het algemeen dat de zwakkere moet betalen voor sociale diensten of dat de staat het in zijn plaats moet doen in dit geval tot meerdere eer en glorie van de privé. De sociale alarmering (bel de dokter via uw tv-toestel) die hier werd voorgesteld, ging trouwens alleen functioneren voor diegenen die een tv-toestel met kabel in huis hebben.
- De programmaraad werd als vleugellam instituut opgericht. In het protocol werd bv. beschreven dat de Raad met een meerderheid van 70% van de stemmen moet werken.Voor de rest worden er ganse procedures vastgelegd voor het toelaten en verwijderen van tv-zenders en wordt vooral bepaald dat ‘de uiteindelijke beslissing, met motivering en verantwoordelijkheid voor het verwijderen van zenders, genomen wordt door de Raad van Bestuur van Telenet.’
- De tarieven voor de klanten gingen omhoog begin dit jaar.Op 23 januari kondigde Telenet een prijsverhoging aan van het Internetabonnement van 37,16 naar 41,95 EURO per maand.Telenet stelde in een persmededeling begrip te hebben voor de reacties van de klanten: “Telenet moet snel groeien en eveneens rendabel worden.Tot op heden maakt Telenet verlies, te wijten aan de hoge investering in infrastructuur en netwerken. Een winstgevend Telenet uitbouwen is in het belang van alle klanten.”
- De dienstverlening in de ingewikkelde structuur laat te wensen over:Telenet verstuurt supervriendelijke brieven maar de apparatuur laat het regelmatig afweten.De installatie verloopt vrij stroef.

NIET TE BETALEN

Na een tijdje bleek bovendien dat Callahan zijn inbreng niet kon betalen. Men besloot een deel van de schuld te laten vallen, het is te zeggen men heeft er nieuwe aandelen voor gekregen.

Vroegere/huidige structuur

Callahan verminderde zijn aandeel dus met 30%. Dit werd netjes verdeeld over de privé en de publieke sector. Callahan kreeg wel de mogelijkheid om zijn aandeel nadien (met een korting van 25%!) terug op te trekken tot 46% en behoudt de controle op het management.

Met andere woorden:
- De publieke sector is goed om geld in te brengen en de gedeeltelijke controle te verwerven over het bedrijf als er geld tekort is. Als het goed draait, dan zijn we dat onmiddellijk weer kwijt.
- De gemeenten verkopen een deel van hun patrimonium, geven diegenen die het koopt een goedkope lening en gaan er later (door aandelen op te trekken) nog een stuk zelf van betalen.

EEN VERALGEMEENDE SITUATIE

Dit is geen alleenstaand dossier. Het openbaar patrimonium wordt in Vlaanderen aan sneltempo uitgekleed, zonder dat wij daar iets in te vertellen hebben. Dezelfde constructies werden opgezet in de elektriciteitssector de vroegere overheidsproducenten gaan in Luminus scheep met de privé en de gemengde intercommunales verbinden zich opnieuw aan slechte voorwaarden met Electrabel.

In de waterzuiveringsector sluist de NV Aquafin overheidsgelden door naar zijn privé-aandeelhouders, vanuit een monopoliepositie en aan een ongehoorde risicorente, die in het verleden meermaals de woede van het Rekenhof opwekte.

Snoepje van de maand is het idee van een aantal gemeenten in Oost-Vlaanderen om hun rioleringen te verkopen aan Amerikaanse firma’s en ze dan terug te leasen. Zegt dat U iets van bij de spoorwegen? Die firma’s trekken de investeringskost af van hun belastingen. In Nederland werd deze riooloperatie verboden omwille van de ondemocratische en ondoorzichtige structuren die dit soort van operaties met zich meebrengt. Agalevminister Vera Dua maakte in Lokaal van januari 2003 wel een aantal kritische bemerkingen maar Paul Van Grembergen laat de beslissing over aan de gemeenten.

De privaat-publieke samenwerking die de Vlaamse regering promoot is vooral een verkapte privatisering geworden die op termijn voor gebruikers en personeel nefast uitdraait. Wat er nog rest aan democratisch gehalte wordt uitgehold: terwijl het stadsbestuur van Porto Alegre via participatieve democratie zijn inwoners zelf het budget laat opstellen, verdoezelt Vlaanderen de echte beleidskeuzes in ingewikkelde en onbegrijpelijke constructies. De echte beslissingsmacht over wat er met ons gemeenschapsbezit gebeurt gaat zelfs boven het petje van de doorsnee lokale en regionale politicus en is gereserveerd voor een paar happy few.

Filip De Bodt*

* Filip De Bodt is coördinator van het Uylekot in Herzele en van het Regionaal Sociaal Forum Zuid-Oost-Vlaanderen. Bovendien is hij gemeenteraadslid van Herzele.

Reacties: filip.de.bodt@belgacom.net